Jean-Baptiste Fressoz biedt in dit spraakmakende boek een nieuwe visie op de geschiedenis van energie. Hij laat zien dat energiesystemen op basis van hout, kolen en olie elkaar niet hebben afgelost, maar als geheel zijn gegroeid: ze stapelen zich op én ze zijn verstrengeld.
Geen ‘energietransitie’
Na twee eeuwen van ‘energietransities’ heeft de mensheid nog nooit zoveel kolen, olie, gas, en zelfs hout verstookt, en de symbiotische relaties daartussen vormen grote hindernissen voor de vermindering van de CO2-uitstoot. Redeneringen over ‘fasen’ in energie- en grondstoffenverbruik schetsen dus een vals beeld, maar dat wil niet zeggen dat een transitie onmogelijk is. Dit boek is niet een kritiek op hernieuwbare energie maar op het begrip ‘energietransitie’, omdat het ons verhindert om op de juiste manier over de klimaatuitdaging na te denken.
Het heden verheldert het verleden
Vaak wordt een beroep gedaan op de geschiedenis om het heden te ‘verhelderen’. Fressoz bewandelt precies de omgekeerde weg: het zijn de hedendaagse uitdagingen van de transitie die duidelijk maken dat we geen genoegen moeten nemen met misleidende analogieën tussen pseudotransities uit het verleden en transities die wij vandaag de dag moeten bewerkstelligen. De klimaatimperatief beveelt geen nieuwe energietransitie, maar verplicht ons ertoe om uit vrije wil een energetische mega-operatie uit te voeren. Denken dat er wel wat nuttige analogieën uit de geschiedenis te halen zijn, is een dramatische onderschatting van hoe nieuw en enorm de klimaatuitdaging is.
Over de auteur
Jean-Baptiste Fressoz (1977) is wetenschapshistoricus en richt zich met name op de geschiedenis van techniek, energie en het milieu. Hij is als CNRS-onderzoeker verbonden aan de École des hautes études en sciences sociales (EHESS) in Parijs, en publiceerde onder meer L’Apocalypse joyeuse, Les Révoltes du ciel (met Fabien Locher) en L’Événement anthropocène (met Christophe Bonneuil).